La misère du jour

Het ensemble ‘La misère du jour’ omvat 21 potloodtekeningen en een aquarel van Philippe Vandenberg, evenals 18 gedrukte teksten en een met potlood geschreven tekst van dichteres Chris Yperman. Vandenberg schonk dit ensemble in 2000 aan het museum; de werken zaten los maar samen in een geplooid, groen papiervel, met daarop de met de hand geschreven vermelding ‘in te binden voor hélene [sic]’, wat doet vermoeden dat de kunstenaar aanvankelijk niet alleen de bedoeling had om de werken te laten inbinden, maar ook om ze aan zijn dochter, Hélène Vandenberghe, te schenken.

Deze bundel van losse vellen geldt als één geheel, naar het voorbeeld van de luxe-editie van het gelijknamige boek ‘La misére du jour’, uitgegeven door Jef Meert in 1998 in een oplage van 25 exemplaren. Elk exemplaar van de luxe-editie, met de hand gebonden, bevat de gedrukte teksten van Yperman en reproducties van de tekeningen van Vandenberg, samen met een unieke aquarel van de kunstenaar en een handgeschreven gedicht van Yperman. Wat het huidige ensemble ‘La misère du jour’ onderscheidt van de luxe-editie, is dus enkel de bindingwijze - of beter gezegd: het ontbreken daarvan - en het feit dat het ensemble de originele tekeningen omvat en niet de reproducties. (Behalve de genoemde luxe-editie van het boek verscheen er overigens ook een ‘gewone’ versie op 55 exemplaren, zonder aquarel en handgeschreven gedicht; zie de bibliotheekcatalogus onder nummer B 2032/46).

Het is bekend dat Vandenberg de potloodtekeningen en aquarellen in oorsprong niet voor ‘La misére du jour’ gemaakt heeft, maar dat hij bestaande werken heeft geselecteerd uit zijn carnets (o.m. uit ‘Les carnets de Vouy’ en ‘Les carnets de la pauvre haine’ uit 1997). Het is voorlopig niet duidelijk welke tekeningen uit welk carnet afkomstig zijn. In zijn briefwisseling met het museum uit 2008 verwijst de kunstenaar wel consequent naar dit ensemble als ‘La misère du jour’. Hoewel de tekeningen niet als een reeks gemaakt zijn en geen eenduidig verhaal vertellen in traditionele zin, hebben ze wel verschillende elementen gemeen: de sterk existentiële inslag, het directe grafisme en de soms bijna gekraste lijnen, de - vaak erg expliciete en rauwe - uitbeelding van seksualiteit en geweld, alsook de referenties aan mythologie, religie en de kunstgeschiedenis (de mythe van Prometheus, de figuur van Sint-Sebastiaan, de gekruisigde Christus…).

21 potloodtekeningen op papier, 1 aquarel op papier, 18 gedrukte teksten op papier en 1 tekst in potlood op papier