Je

'Je' is een offsetdruk in twee kleuren (zwart en blauw) op papier. Het werk werd door Vercruysse geconcipieerd in 1988 en, zoals vaak het geval bij Vercruysse, pas later gedrukt en uitgegeven - in dit geval: in 1990, in een oplage van dertig exemplaren en acht artist’s proofs. Het huidige exemplaar in de museumcollectie is ingelijst volgens de wensen van de kunstenaar en heeft nog zijn originele zwarte lijst. Zoals bij andere ingelijste exemplaren, is er geen signatuur of oplagenummer zichtbaar op het papier.

'Je' kadert in het onderzoek dat Vercruysse voerde omtrent het kunstenaarschap, zelfrepresentatie en het zelfportret - thema’s die de grondslagen vormen van zijn oeuvre. In 'Je' brengt hij die onderwerpen tot uiting door het conceptueel toepassen van principes uit de grafische vormgeving en door verwijzingen naar de wereld van het boek en de literatuur. Zo koos de kunstenaar hier voor een beknopt talig statement dat zonder enige interpunctie weergegeven is en over twee regels gespreid is, als gaat het om verzen; de tekst is rechts uitgelijnd (een dergelijke uitlijning werd traditioneel meestal voorbehouden voor titels en citaten) en gecursiveerd (cursiefschrift werd historisch voornamelijk gebruikt voor preliminaria en citaten, m.a.w. voor het inleiden of voor het overnemen van andermans woorden). Vercruysse maakt ook opvallend gebruik van witruimte - de zgn. negatiefruimte - en integreert centraal onderaan een fleuron (een typografisch ornament dat vormgevers vroeger gebruikten, hetzij op het titelblad van bijvoorbeeld een literair verhaal of filosofisch essay, hetzij als sluitstuk van een hoofdstuk of tekst).

Het aforisme 'Je est un autre et vous aussi' herinnert rechtstreeks aan de bekende woorden die Franse dichter Arthur Rimbaud in een brief richtte aan zijn vriend en collega Paul Demeney in mei 1871 ('Car Je est un autre…'). In zijn geheel sluit 'Je' aan bij wat Stephane Mallarmé noteerde in het voorwoord van 'Un coup de dés n'abolira jamais le hasard' uit 1897 (één van de eerste gedichten die door het experimenteel gebruik van typografie het midden houdt tussen tekst en beeld): 'Les “blancs,” en effet, assument l'importance, frappent d’abord ; la versification en exigea, comme silence alentour, ordinairement, au point qu'un morceau, lyrique ou de peu de pieds, occupe, au milieu, le tiers environ du feuillet : je ne transgresse cette mesure, seulement la disperse.'

Door middel van de blauwe roos - die in de literatuur vaak geassocieerd werd met mysterie en het onbereikbare - lijkt Vercruysse, als 'poeta doctus' en dus eerder kryptisch, te refereren aan diverse werken die hij in de jaren tachtig regelmatig aanhaalde of parafraseerde, gaande van het middeleeuwse, Franse liefdesgedicht 'Roman de la rose' (met de verhalen over Pygmalion en Narcissus) tot het oeuvre van Marcel Broodthaers, en in het bijzonder: de zgn. Oxford-versie van diens tentoonstellingscatalogus annex kunstenaarsboek 'Défense de photographier' uit 1975.

Voorts kunnen ook parallellen gettrokken met ander werk van Vercruysse, met name zijn visuele gedicht 'Poetry as the Court-Lady of the Poet' (1973) dat in het tijdschrift 'De Tafelronde' verscheen (jg. XVIII, nr. 4) en dat volgende tekstlijnen bevat: 'I never promised you a rosegarden. AWHAT?' en 'I never promised you a poem'.

offsetafdruk op papier